CriMe PasSioneL
In Bizet’s opera Carmen is het de laatste afwijzing door zijn ex-lover Carmen,
die Don José doet inzien dat zij niet langer van hem houdt. Carmen gooit hem haar liefde
voor de toreador voor zijn voeten en daagt hem uit haar te laten gaan óf te doden. Als
bekend neemt Don José de uitdaging aan.
De crime passionel heeft altijd
zowel fascinatie als sympathie voor de dader opgeroepen. Dit zou te maken hebben met de traditionele rechten
die de man heeft om zijn familie-eer te verdedigen en om beledigingen te vergelden.
De 18e eeuwse Engelse jurist
Blackstone vond dat doden in een situatie waarbij de echtgenote aangetroffen wordt tijdens
‘de daad’ van overspel "is of the lowest degree of
manslaughter. . . for there could not be a greater provocation.’
 Moorden begaan uit hoofd van liefde was in
de 19e eeuw eerder een daad die bewonderd werd, dan die werd afgekeurd. Of het nu vrouwen of mannen betrof.
Illustratief is de zaak van de
française Marie Bière, die haar onfortuinlijke geliefde neerschoot. Ze gaf zichzelf
meteen aan bij de politie en bekende onder tranen haar daad en snikte dat ze door emoties
overmand zichzelf niet meer onder controle had, die ze nu betreurde. Het hof had slechts enkele minuten nodig om haar vrij te spreken.
Volgens Nancy Friday zijn de tolerantie en vergevingsgezindheid
waarmee een ‘crime passionel’ tegemoetgetreden wordt wellicht geworteld in de Heilige Schrift.
‘Gij zult niet doodslaan’
mag dan wel een van de Tien Geboden zijn, maar als God zichzelf naijverig noemt, dan we
zouden toch moeten begrijpen dat die emotie zo pijnlijk is, dat een normale sterveling
erdoor tot kan worden gedreven.
Dr. A.P. de Boer, promoveerde op
het onderwerp partnerdoding. Hij was als forensisch
psychiater verbonden aan het Pieter Baan Centrum te Utrecht en werkt nu in het Gemini
Ziekenhuis in Den Helder.
Bij zijn onderzoeksgroep (N=41)
waarbij sprake was van passionele partnerdoding waren de motieven:
- De partner kondigt plotseling aan de ander
definitief te verlaten, zonder dat er een rivaal in het spel is. (19 gevallen);
- De verloving wordt plots verbroken of het
huwelijksaanzoek abrupt afgewezen. (12 gevallen);
- De dader wordt plotseling met een rivaal
geconfronteerd, bijvoorbeeld vlak nadat hij uit de gevangenis of inrichting is ontslagen
(10 gevallen).
Het gaat hierbij dus om impulsieve geweldsdaden,
‘er kwam een waas voor mijn ogen’. Er kan van een doding ‘à chaud’
worden gesproken.
De interpretatie van de wet kan
zeer rekbaar worden in gevallen waar jaloezie en ontrouw in het spel is.
 In
Engeland was er na de Tweede Wereldoorlog een golf van
moorden op vrouwen die niet geduldig genoeg waren geweest bij het wachten op de terugkeer
van hun ‘strijder’. De rechtbanken werden zo gemakkelijk in het omgaan met deze
gevallen, dat het House of Lords het noodzakelijk vond om de traditionele definitie van
moord te herzien.
In België en Frankrijk wordt de
moord begaan uit jaloezie beduidend minder hoog bestraft dan in Nederland.
Karin Junger maakte voor de
Humanistische Omroep in 1990 "Het Oordeel".Uitgezonden op 08-04-1990, lengte
35’.
J.B. bracht met zes messteken de
minnaar van zijn vriendin om het leven en werd wegens doodslag veroordeeld tot zes jaar
gevangenisstraf. Hij vertelt wat er aan deze crime passionel voorafging en hoe de
gebeurtenissen daarna ervaren heeft. Zijn vriend en een aantal juristen die met de zaak te
maken hebben gehad spreken zich uit over het vervolg, de rechtvaardigheid van de
rechtsgang en hoe tot het uiteindelijke vonnis is gekomen.
Een bijna indirecte vorm van de
crime passionel, is het – op basis van jaloezie – aangeven
of verraden van je geliefde en/of de rivaal.
Dit kwam o.a. tijdens de Tweede Wereldoorlog veelvuldig voor. Koos Groen heeft er tal van
voorbeelden van.
Specifiek is het geval van
Antoinette Jaake, een jonge verkoopster uit Amsterdam die de geliefde is van een Duitse
onderofficier. Ze woont met hem in hetzelfde huis als een Duitse officier, op wie ze
heimelijk verliefd is. Deze had echter al een onstuimige liefde met de 23-jarige Esmée
van Eeghen, koerierster van de verzetsbeweging in Friesland. Beide meisjes waren
desondanks erg bevriend. Esmée werd gezocht door de de SD. Uit jaloezie verraadde
Antoinette haar letterlijk met een judaskus. Het verraad dat Esmée van Eeghen met de dood
moest bekopen, leverde Antoinette Jaake twaalf jaar straf op.
|
